Een verticale moestuin is een moestuin waarbij je groenten en kruiden boven elkaar of langs een steun laat groeien. Zo benut je een muur, schutting of rek en heb je weinig vloeroppervlak nodig. Je kunt er bijvoorbeeld sla en kruiden in bakken kweken, of bonen en komkommers langs een klimrek laten groeien.
De beste opstelling hangt af van de plek die je hebt. Een plantenrek met bakken past op veel balkons, terwijl een stevig klimrek geschikt is voor groenten die de hoogte in groeien.
Welke vorm van verticale moestuin past bij jouw plek?
Je hoeft geen volledig systeem te kopen om verticaal te kweken. Met losse bakken of een rek kun je al beginnen. Dit zijn praktische mogelijkheden:
- Plantenbakken aan een schutting: geschikt voor sla, kruiden en andere planten die niet hoog worden. Gebruik stevige haken en bakken met afwateringsgaten.
- Een rek met planken: handig voor losse potten op een balkon of terras. Je kunt planten verplaatsen als ze meer of minder zon nodig hebben.
- Een klimrek: laat erwten, stokbonen of komkommers vanuit een ruime bak omhoog groeien. De bak staat op de grond, terwijl het gewas het rek benut.
- Een moestuintoren: bestaat uit gestapelde bakken of plantvakken. Dat bespaart vloeroppervlak, maar de vakken aan de achterkant krijgen vaak minder licht.
- Hangende bakken of zakken: bruikbaar voor compacte kruiden en aardbeien. Kleine plantvakken drogen wel snel uit.
Een houten pallet kun je ook ombouwen tot plantenrek. Kies onbehandeld hout waarvan je weet waarvoor het gebruikt is. Onbekend of behandeld hout is minder geschikt in direct contact met de grond waarin je voedsel kweekt.
De beste plek voor een verticale moestuin
Veel groenten groeien het best op een zonnige plek. Voor vruchtgewassen zoals tomaten en komkommers is ongeveer 6 tot 8 uur zon per dag een bruikbare richtlijn. Sla en sommige bladkruiden kunnen ook met minder zon groeien.
Let op waar de schaduw valt. Een muur kan aan de bovenkant veel zon krijgen, terwijl de onderste bakken een groot deel van de dag in de schaduw hangen. Zet zonliefhebbers daarom op de lichtste plek en gebruik de minder zonnige vakken voor bladgroenten of kruiden.
Een verticale opstelling vangt ook wind. Een vrijstaand rek moet stevig staan en niet kunnen omvallen. Hang je bakken aan een muur of schutting, gebruik dan bevestigingen die passen bij de ondergrond. Natte potgrond en volgroeide planten wegen meer dan lege bakken.
Op een balkon is het handig als je alle bakken vanaf de vloer kunt bereiken. Zet geen zware bakken op een smalle balustrade en zorg dat overtollig gietwater niet op een looppad of bij de buren terechtkomt.
Welke groenten en kruiden groeien goed verticaal?
Niet elke plant klimt vanzelf. Bij een verticale moestuin combineer je daarom compacte gewassen in bakken met klimmers die steun krijgen.
- Sla en pluksla: passen goed in brede bakken en zijn handig als je regelmatig wat bladeren wilt oogsten.
- Radijs: blijft klein en past in een bak met voldoende ruimte voor de wortels.
- Peterselie, bieslook en basilicum: groeien goed in potten of plantvakken. Basilicum houdt van een warme, zonnige plek.
- Erwten en stokbonen: groeien langs gaas, touw of een klimrek. Geef ze een ruime bak aan de voet van de steun.
- Komkommer: kan langs een stevig rek groeien. Bind de plant waar nodig voorzichtig aan en geef de wortels een ruime pot.
- Tomaat: is geen klimmer die zichzelf vasthoudt, maar kan met een stok of ander steunmateriaal omhoog groeien. Er bestaan ook compacte rassen voor potten.
- Aardbei: groeit niet omhoog, maar is geschikt voor hangbakken en torens omdat de vruchten over de rand kunnen hangen.
Grote pompoenen en sterk groeiende courgettes zijn minder praktisch op een klein balkon. Ze hebben veel wortelruimte en een stevige constructie nodig. Zware vruchten kunnen ook extra steun nodig hebben.
Zo maak je zelf een verticale moestuin
Met een rek en losse plantenbakken maak je een eenvoudige opstelling die je later kunt aanpassen. Werk van onder naar boven en laat genoeg ruimte om water te geven en te oogsten.
- Kies een lichte plek. Bekijk waar gedurende de dag zon en schaduw vallen. Plaats het rek waar je er gemakkelijk bij kunt.
- Zet het rek stevig vast. Kies een constructie die het gewicht van de bakken en natte potgrond kan dragen. Laat bij een muur wat ruimte achter het rek, zodat lucht kan circuleren.
- Kies bakken met afwateringsgaten. Gebruik kleine bakken voor compacte kruiden en ruimere potten voor bijvoorbeeld tomaten en komkommers. Vang overtollig water op als dat nodig is.
- Vul de bakken met geschikte potgrond. Druk de grond licht aan en laat bovenaan wat ruimte over, zodat het water niet meteen over de rand loopt.
- Verdeel de planten. Zet zware potten onderaan. Plaats klimplanten bij een steun en geef iedere plant ruimte om te groeien.
- Geef water. Maak de potgrond na het planten goed vochtig en kijk of overtollig water uit de gaten kan lopen.
Gebruik je een toren met plantvakken aan alle kanten? Draai die alleen als hij daarvoor geschikt en veilig te verplaatsen is. Anders kun je de planten die meer licht nodig hebben beter aan de zonnige kant zetten.
Water geven en verzorgen
Potten en ondiepe plantvakken drogen sneller uit dan grond in een tuin. Voel daarom regelmatig met je vinger aan de potgrond. Is de bovenlaag droog, geef dan water bij de grond tot die goed vochtig is. Laat potten niet langdurig in een volle onderschotel staan.
Bij warm of winderig weer kan vaker water nodig zijn. Bovenste bakken drogen soms sneller uit doordat ze meer zon en wind krijgen. Water kan ook van een hogere bak naar een lagere druppelen, maar dat betekent niet dat elke bak genoeg krijgt. Voel daarom bij meerdere planten aan de grond.
Planten in bakken verbruiken de voeding in hun potgrond. Geef tijdens de groei zo nodig voeding die geschikt is voor eetbare planten en volg de dosering op de verpakking. Vooral tomaten en komkommers hebben tijdens de groei en vruchtvorming meer voeding nodig dan veel kruiden.
Leid nieuwe scheuten van klimmers regelmatig langs hun steun. Bind ze losjes vast als dat nodig is, zodat de stengels ruimte houden om dikker te worden. Haal ook bladeren weg die op de natte grond liggen en laat genoeg ruimte tussen de planten voor lucht.
Veelgestelde vragen over een verticale moestuin
Wat zijn de voordelen van een verticale moestuin?
Je gebruikt weinig vloeroppervlak, kunt bakken op een prettige hoogte plaatsen en maakt een kale wand of hoek groen. Planten in potten zijn ook gemakkelijk te verplaatsen. Daar staat tegenover dat je vaker water moet geven en dat bakken en steunen geld of materiaal kosten.
Kan een verticale moestuin in de schaduw?
In lichte schaduw kun je vooral bladgroenten en sommige kruiden proberen. Voor tomaten, komkommers en andere vruchtgewassen is een zonnigere plek meestal beter. In diepe schaduw groeien de meeste eetbare planten minder goed.
Kunnen verschillende planten samen in één bak?
Ja, als ze ongeveer dezelfde behoefte aan water en licht hebben en genoeg ruimte krijgen. Sla en bieslook kunnen bijvoorbeeld samen in een ruime bak. Zet een grote, dorstige tomatenplant liever apart, zodat kleinere planten niet worden verdrongen.
Is een moestuintoren beter dan een rek met bakken?
Een toren neemt vaak weinig vloeroppervlak in, maar niet elk plantvak krijgt evenveel licht. Bij een rek kun je losse bakken gemakkelijker verplaatsen en vervangen. De beste keuze hangt af van de beschikbare ruimte en de planten die je wilt kweken.
Begin met een paar bakken op een plek waar je gemakkelijk bij kunt. Zo merk je hoeveel zon en water elke laag krijgt en kun je je verticale opstelling aanpassen voordat je meer planten toevoegt.
