Natuurlijke zwemvijver in je tuin: aanleg, onderhoud en kosten

natuurlijke zwemvijver

Geschreven door

in

Een natuurlijke zwemvijver is een vijver waarin je kunt zwemmen en waarvan het water wordt gezuiverd met biologische filters, meestal zonder chloor. Het zwemgedeelte wordt vaak gecombineerd met een aparte zone met waterplanten. Zo krijg je een plek om te zwemmen die ook buiten de zomer deel uitmaakt van de tuin.

Een zwemvijver vraagt wel ruimte, onderhoud en een doordacht filtersysteem. Het water is niet altijd zo helder als in een zwembad en er kunnen dieren in en rond de vijver leven.

Hoe werkt een natuurlijke zwemvijver?

Een natuurlijke zwemvijver bestaat meestal uit een diep zwemgedeelte en een ondiepere filterzone. In die filterzone groeien planten in een laag filtermateriaal, zoals lava. Bacteriën op dat materiaal helpen afvalstoffen af te breken. De planten nemen voedingsstoffen uit het water op.

Bij veel zwemvijvers laat een pomp het water door het plantenfilter stromen. Een afscheiding tussen de zones voorkomt dat planten het zwemmen hinderen of beschadigd raken. Sommige systemen gebruiken daarnaast een extra filter om vuil uit het water te halen.

De zuivering werkt anders dan in een zwembad met chloor. Bladeren, zonnecrème en ander vuil brengen voedingsstoffen in het water. Komen er meer voedingsstoffen bij dan het systeem kan verwerken, dan kunnen algen groeien of kan het water troebel worden. Helder water alleen betekent trouwens niet dat het vrij is van ziekteverwekkers.

Hoeveel ruimte heeft een natuurlijke zwemvijver nodig?

Voor een zwemvijver heb je plaats nodig voor zowel het zwemmen als de zuivering. Een afmeting van ongeveer 8 meter lang en 3 tot 3,5 meter breed wordt vaak als richtlijn genoemd. Dat betekent niet dat elk ontwerp met die maten voldoende zwemruimte én een goed werkend filter heeft. De verhouding hangt af van het gekozen systeem en van hoeveel mensen de vijver gebruiken.

Het zwemgedeelte is vaak ongeveer 1,4 tot 1,8 meter diep. Op die diepte kun je zwemmen zonder steeds de bodem te raken. De filterzone is ondieper, zodat de gekozen waterplanten er kunnen groeien.

Een kleine vijver lijkt eenvoudiger, maar het biologische evenwicht kan er sneller veranderen. Denk daarom niet alleen aan de beschikbare tuinruimte, maar ook aan de ruimte voor de filter, leidingen en toegang voor onderhoud.

De juiste plek voor je zwemvijver

Een zonnige, open plek helpt het water op natuurlijke wijze op te warmen. Tegelijk kan veel zon de groei van algen bevorderen. Enige schaduw kan daarom prettig zijn, al blijft het verstandig om grote bomen niet vlak naast de vijver te plaatsen. Afgevallen bladeren zorgen voor extra werk en brengen voedingsstoffen in het water.

Let bij de plaats ook op boomwortels, ondergrondse leidingen en de bereikbaarheid voor een graafmachine. Bedenk waar de uitgegraven grond naartoe kan en hoe je later bij de pomp en het filtermateriaal komt.

Voor de aanleg kunnen gemeentelijke regels of een vergunning gelden. Vraag bij je gemeente welke regels voor jouw tuin en ontwerp van toepassing zijn.

Een natuurlijke zwemvijver aanleggen

Zelf een zwemvijver bouwen is mogelijk, maar het is een grote klus. Vooral de afmetingen van het filter, de watercirculatie en de grondwerken vragen een goed plan. Een fout die pas na het vullen zichtbaar wordt, kan lastig te herstellen zijn.

De aanleg verloopt meestal in deze stappen:

  • Maak een ontwerp. Teken het zwemgedeelte, de filterzone, de instap en de plaats van pomp en leidingen. Laat het filter afstemmen op de grootte en het gebruik van de vijver.
  • Graaf de zones uit. Maak het zwemgedeelte dieper dan de plantenzone. Zorg voor stevige wanden en plan de afvoer van de grond.
  • Bescherm de bodem. Verwijder scherpe voorwerpen en leg beschermdoek onder de vijverfolie. EPDM-folie wordt vaak gebruikt als waterdichte bekleding.
  • Plaats het filtersysteem. Leg de leidingen en plaats de pomp volgens het ontwerp. Elektrische onderdelen moeten geschikt zijn voor gebruik bij een zwemvijver en veilig worden aangesloten.
  • Richt de plantenzone in. Breng het gekozen filtermateriaal aan en plant geschikte soorten, zoals gele lis, kalmoes of beekpunge.
  • Vul de vijver en laat het systeem opstarten. De planten en bacteriën hebben tijd nodig om zich te ontwikkelen. Verwacht dus niet meteen een volledig werkend biologisch evenwicht.

Je kunt een deel zelf uitvoeren en het ontwerp of de technische aansluiting overlaten aan een vakman. Dat is vooral nuttig als je weinig ervaring hebt met grondwerken, vijverfolie of elektriciteit bij water.

Water, onderhoud en veiligheid

Een zwemvijver is niet onderhoudsvrij. Schep bladeren en ander drijvend vuil weg voordat ze naar de bodem zakken. Verwijder ook afgestorven plantendelen en dun planten uit als ze te groot worden. Haal slib van de bodem wanneer het zich ophoopt.

De pomp en eventuele extra filters hebben eveneens onderhoud nodig. Filtermateriaal kan na verloop van tijd verzadigd raken en moet dan worden vervangen. Daarvoor is het handig als je de filterzone goed kunt bereiken. De pomp verbruikt ook stroom, wat meetelt in de kosten na de aanleg.

Door verdamping en gespetter zakt het waterpeil. Bijvullen kan met leidingwater of geschikt regenwater. Regenwater dat veel vuil of voedingsstoffen bevat, kan het evenwicht verstoren. Grondwater is niet altijd geschikt: het kan veel ijzer bevatten. Laat grondwater daarom analyseren voordat je het gebruikt.

Maak de instap stevig en bij voorkeur stroef. Een trap of ladder helpt zwemmers om veilig uit het water te komen. Duik niet in ondiep of ondoorzichtig water en laat kinderen nooit zonder toezicht bij de vijver. Blijf uit het water bij sterke algengroei, een vreemde geur of zichtbare vervuiling en laat de waterkwaliteit zo nodig beoordelen.

Wat kost een natuurlijke zwemvijver?

De prijs hangt sterk af van de grootte, de bereikbaarheid van de tuin, de grondwerken en het filtersysteem. Ook de afwerking van de rand en de keuze tussen zelf bouwen en laten aanleggen maken verschil. Een afgewerkte zwemvijver kan ongeveer 30.000 euro kosten, maar een offerte voor jouw ontwerp kan daar flink van afwijken.

Zelf graven of afwerken kan de aanlegkosten verlagen, maar reken ook op materiaal, eventuele machinehuur en hulp bij technische onderdelen. Na de aanleg blijven er kosten voor stroom, water en onderhoud van het filter.

Veelgestelde vragen over een natuurlijke zwemvijver

Kunnen er vissen in een zwemvijver?
Dat kan, maar vissen zorgen met hun uitwerpselen voor extra voedingsstoffen. Daardoor wordt het moeilijker om het water in evenwicht te houden. Zwemmers kunnen de vissen ook verstoren. Voor een vijver die vooral bedoeld is om in te zwemmen, is het eenvoudiger om geen vissen toe te voegen.

Moet het water altijd glashelder zijn?
Nee. De helderheid kan veranderen door het seizoen, de temperatuur en het gebruik. Een beetje leven of tijdelijk minder helder water past bij een natuurlijke vijver. Zo troebel dat je de bodem niet meer kunt zien, is wel onveilig om in te zwemmen.

Is een zwemvijver makkelijker te onderhouden dan een zwembad?
Niet noodzakelijk. Je gebruikt meestal geen chloor, maar je moet wel bladeren verwijderen, planten verzorgen en het filter onderhouden. Hoeveel werk dat vraagt, hangt onder meer af van de ligging en het gekozen systeem.

Een natuurlijke zwemvijver past goed bij je tuin als je ruimte hebt voor een zwemgedeelte én een passende filterzone, en als je natuurlijk water met wat leven erin prettig vindt. Maak die keuze voordat je de vorm en afwerking bepaalt.