Een compostbak is een bak waarin je groente-, fruit- en tuinafval laat verteren tot compost voor je tuin. Kies een formaat dat past bij de hoeveelheid afval, zet de bak op een toegankelijke plek en zorg voor een mengsel van vochtig en droog materiaal.
Je kunt een compostbak kopen of zelf maken. Een houten bak met openingen is handig als je veel tuinresten hebt. Voor een kleine tuin met minder afval neemt een gesloten compostvat meestal minder ruimte in.
Welke compostbak past bij jouw tuin?
De juiste bak heeft genoeg ruimte voor je afval en laat lucht bij de inhoud. Denk ook aan de plaats die je nodig hebt om materiaal toe te voegen, om te zetten en later compost uit de bak te halen.
- Houten compostbak: geschikt voor grotere hoeveelheden tuinresten. Door de kieren tussen de planken komt er lucht bij. Hout kan na verloop van tijd wel verweren.
- Compostbak van kunststof: vaak licht en eenvoudig schoon te maken. Kies een model met ventilatieopeningen en een opening waardoor je compost kunt verwijderen.
- Compostbak van hout en metaal: combineert een houten ombouw met metalen onderdelen. Ventilatieopeningen en een deksel helpen om de inhoud luchtig en beschermd te houden.
- Compostvat: een gesloten alternatief dat handig is bij een kleinere tuin en een beperktere hoeveelheid afval. Mengen en leegmaken kan lastiger zijn dan bij een open bak.
Heb je veel snoeiafval en bladeren, dan is een ruime bak praktischer dan een klein vat dat snel vol zit. Wie weinig materiaal heeft, hoeft niet meteen een grote constructie te plaatsen. Een bak die grotendeels leeg blijft, komt vaak trager op gang.
Bij sommige gemeenten of afvalintercommunales kun je een compostbak of compostvat kopen. Zo vermeldt de gemeente Hemiksem een compostvat van 290 liter bij het Gemeentemagazijn. Ook kun je bij Mirom compostmateriaal bestellen.
Waar zet je een compostbak?
Zet de bak op een vlakke, onverharde ondergrond, zoals aarde. Zo kunnen wormen en andere bodemdiertjes gemakkelijker bij het materiaal en kan overtollig vocht wegzakken. Een plek op tegels is minder geschikt omdat de inhoud dan minder contact heeft met de bodem en water kan blijven staan.
Kies een plek in de halfschaduw. In de volle zon kan de inhoud snel uitdrogen; op een erg natte plek kan hij juist te vochtig worden. Zorg dat je er met een emmer en een vork goed bij kunt, ook wanneer de tuin nat is.
Een deksel beschermt tegen veel regen en beperkt uitdroging. Bij een open houten bak kun je de bovenkant ook afdekken, zolang er via de zijkanten nog lucht bij kan.
Zelf een compostbak maken
Met onbehandeld hout kun je een eenvoudige bak bouwen. Gebruik bijvoorbeeld planken of stevige houten panelen en laat ruimte tussen de planken voor ventilatie. Vermijd hout met een onbekende behandeling, omdat stoffen daaruit in de compost terecht kunnen komen.
- Maak een stevige ombouw. Bevestig de planken aan palen en laat kieren tussen de planken.
- Houd de voorkant toegankelijk. Maak een deel van de voorkant uitneembaar of gebruik losse planken. Zo kun je de compost later makkelijker uitscheppen.
- Laat de bodem open. Plaats de bak rechtstreeks op de aarde, zodat bodemdiertjes erbij kunnen en water kan wegtrekken.
- Voorzie een afdekking. Een passend deksel houdt hevige regen buiten, maar sluit de ventilatieopeningen niet af.
- Leg onderaan grof materiaal. Dunne takjes helpen om de onderste laag luchtig te houden.
Heb je voldoende plaats, dan zijn twee bakken handig: één voor vers materiaal en één waarin oudere inhoud verder kan verteren. Dat maakt het eenvoudiger om afgewerkte compost apart te houden.
Wat mag wel en niet in de compostbak?
Een goed mengsel bevat zowel vochtig, groen materiaal als droog, bruin materiaal. Door beide soorten af te wisselen voorkom je dat de inhoud een natte, dichte massa wordt.
- Wel: rauwe groente- en fruitresten, verwelkte bloemen, bladeren, fijn snoeiafval en kleine hoeveelheden gras.
- Ook bruikbaar: ongekleurd, onbedrukt karton in kleine stukken en droge takjes. Die zorgen voor een luchtiger mengsel.
- Liever niet: vlees, vis, vet, zuivel en gekookte etensresten. Die kunnen stank en ongewenste bezoekers aantrekken.
- Niet toevoegen: plastic, metaal, glas, kattenbakvulling en uitwerpselen van huisdieren.
Gooi geen dikke laag nat gras in één keer in de bak. Meng het met droge bladeren of fijn snoeimateriaal. Grote takken en stevige plantenstengels verteren langzaam, dus knip ze eerst klein. Citrusresten kun je beter beperken, omdat ze langzaam verteren.
Laat planten met ziekteverschijnselen en onkruid met rijpe zaden liever uit de bak. Een compostbak in de tuin wordt niet altijd warm genoeg om ziektekiemen en zaden onschadelijk te maken.
Zo houd je de inhoud luchtig en vochtig
Micro-organismen die het afval afbreken, hebben lucht en vocht nodig. Meng daarom nieuw materiaal regelmatig met wat al in de bak zit. Met een compostvork kun je de inhoud losmaken en, als je ruimte hebt, omzetten: materiaal van buiten komt dan meer naar binnen en omgekeerd.
De inhoud mag vochtig aanvoelen, maar niet druipen. Is hij droog en gebeurt er weinig? Voeg wat water en vochtig plantenafval toe. Ruikt de bak zuur of rot en is de inhoud nat en kleverig? Meng er dan droge bladeren, stukjes karton of fijn snoeiafval door en maak alles los.
Een compostbak vraagt dus enige aandacht. Je moet materiaal afwisselen, af en toe mengen en wachten tot het voldoende verteerd is. Daar staat tegenover dat je minder tuin- en keukenresten hoeft af te voeren en zelf compost maakt.
Wanneer is de compost klaar voor de moestuin?
Rijpe compost is donkerbruin, kruimelig en ruikt naar bosgrond. De meeste oorspronkelijke resten zijn dan niet meer herkenbaar. Een paar stukjes hout kunnen achterblijven; die kun je eruit halen en terug in de bak doen.
Verspreid de rijpe compost over de bodem van je moestuin en werk hem eventueel oppervlakkig in. Gebruik geen materiaal dat nog warm is, onaangenaam ruikt of duidelijk uit verse etensresten bestaat. Laat dat eerst verder verteren.
Veelgestelde vragen over een compostbak
Hoe lang duurt composteren in een compostbak?
Reken meestal op enkele maanden tot een jaar of langer. De tijd hangt af van het materiaal, het vocht, de temperatuur en hoe vaak je de inhoud mengt. Kleine stukken en een luchtig mengsel verteren doorgaans sneller dan grote, natte hopen.
Komen er ratten op een compostbak af?
Ratten kunnen op voedselresten afkomen. Doe daarom geen vlees, vis, vet of gekookt eten in de bak en dek verse keukenresten af met droog materiaal. Fijnmazig metalen gaas onder de bak kan helpen om grotere dieren buiten te houden, terwijl water en kleine bodemdiertjes er nog door kunnen.
Welke compost is het beste voor de moestuin?
Gebruik goed verteerde, kruimelige compost die naar aarde ruikt. Die is geschikt als bodemverbeteraar. Compost met veel herkenbare etensresten heeft meer tijd nodig in de bak.
Begin met een formaat dat past bij je tuin en houd wat droge bladeren of fijn snoeiafval bij de hand. Daarmee kun je verse, vochtige resten meteen mengen wanneer je de compostbak vult.
