Tomaten telen is iets wat bijna iedereen kan doen, ook zonder grote tuin. Je hebt er eigenlijk niet veel voor nodig: een zonnige plek, goede grond en een beetje geduld. Toch mislukken de planten bij veel mensen jaar na jaar. Dat ligt zelden aan pech, maar bijna altijd aan een paar kleine dingen die net iets anders moeten. In deze tekst lees je precies wat je moet weten om zelf rijpe, sappige tomaten te oogsten.
Het goede begin: zaaien op het juiste moment
Tomaten hebben een lange groeiperiode nodig. Daardoor begin je al vroeg in het jaar met zaaien, meestal tussen februari en april. Zaai je te laat, dan heeft de plant te weinig tijd om vrucht te zetten voor het najaar. Gebruik kleine potten of zaaidoosjes met goede potgrond. Dek de zaadjes af met een dun laagje grond en zet ze op een warme plek, bij voorkeur op een vensterbank met veel licht. Bij een temperatuur van ongeveer 20 graden kiemen de zaden meestal binnen een week. Zodra de plantjes groot genoeg zijn en twee echte blaadjes hebben, poot je ze over naar een iets grotere pot. Geef ze dan geleidelijk meer buitenlucht zodat ze niet te snel in de volle zon staan.
Buiten planten en de juiste plek kiezen
Na de laatste nachtvorst, die in Nederland gemiddeld rond half mei valt, mogen de planten naar buiten. Tomatenplanten houden van warmte en zon. Ze groeien het beste op een plek die minstens zes uur per dag direct zonlicht krijgt. In een grote pot van minimaal 15 tot 20 liter gaan ze ook prima, wat handig is als je alleen een balkon of terras hebt. Gebruik voor het kweken in pot altijd voedingsrijke grond en zorg voor goede drainage zodat overtollig water weg kan. Plant de tomaat dieper dan hij in de kweekpot stond. Het deel van de stengel dat onder de grond komt, maakt extra wortels aan. Dat maakt de plant sterker en zorgt later voor meer vruchten.
Water geven, voeden en dieven verwijderen
Regelmatig water geven is belangrijk, maar overdrijf niet. Te veel water geeft schimmelziekten en kan de vruchten doen barsten. Geef water bij de voet van de plant, niet over de bladeren. Tomatenplanten in pot hebben meer water nodig dan planten in de volle grond, omdat de pot sneller uitdroogt. Geef ze ook elke week wat tomatenmest zodra de eerste bloemen verschijnen. Wat veel mensen vergeten is het dieven. Dat zijn de kleine scheuten die groeien in de oksel tussen de hoofdstengel en een zijtak. Als je die laat zitten, groeien ze uit tot grote takken die veel energie vragen. Door ze weg te knijpen, stuurt de plant meer energie naar de vruchten. Doe dat zo vroeg mogelijk met je handen, dan geneest de wond snel.
Ziektes herkennen en de oogst goed timen
Tomatenplanten zijn gevoelig voor een aantal ziektes, waarvan de late aaltjesziekte en bruinrot de bekendste zijn. Je herkent bruinrot aan bruine vlekken op de vruchten en zwarte plekken op de bladeren. Dit ontstaat bij veel vocht in combinatie met warmte. Zorg dus voor genoeg ruimte tussen de planten zodat de lucht goed kan circuleren. Verwijder aangetaste bladeren meteen. Tomaten zijn rijp als ze volledig van kleur zijn veranderd en een beetje meegeven als je er zacht op drukt. Oranje of gele variëteiten zijn rijp als ze egaal van kleur zijn en niet meer groen aanvoelen. Oogst regelmatig, want hoe meer je plukt, hoe meer nieuwe vruchten de plant aanmaakt. Aan het einde van het seizoen kun je de laatste groene tomaten binnenhalen en laten narijpen op een warme plek, niet in de koelkast.
Veelgestelde vragen over tomaten kweken
Hoe vaak moet ik mijn tomatenplant water geven?
Tomatenplanten water geven doe je het beste elke dag of om de dag, afhankelijk van het weer en de plek. Planten in een pot drogen sneller uit dan planten in de grond. Steek je vinger in de grond: voelt die droog aan, dan is het tijd om te gieten. Geef altijd water bij de voet van de plant en niet over de bladeren.
Kan ik tomaten kweken zonder tuin?
Tomaten kweken zonder tuin is zeker mogelijk. Op een balkon of terras groeit een tomatenplant prima in een grote pot. Kies dan bij voorkeur voor een compacte of dwergvariëteit, die minder ruimte nodig heeft. Zorg wel voor een zonnige plek en geef de plant regelmatig water en voeding.
Waarom barsten mijn tomaten open?
Tomaten barsten open als de plant na een droge periode ineens veel water krijgt. De vrucht groeit dan te snel aan de binnenkant. Dit voorkom je door de plant gelijkmatig water te geven en grote schommelingen te vermijden. Mulch rond de plant helpt om het vocht langer vast te houden.
Wanneer moet ik stoppen met dieven?
Stoppen met dieven doe je ongeveer acht weken voor het einde van het seizoen. Zo krijgt de plant de kans om de vruchten die al hangen te laten rijpen in plaats van nieuwe scheuten te maken. In Nederland betekent dat meestal dat je halverwege augustus stopt met dieven.