Soorten bladluizen herkennen in je tuin

bladluis soorten

Geschreven door

in

Veelvoorkomende soorten bladluizen zijn de zwarte bonenluis, groene perzikluis, melige koolluis, katoenluis en aardappeltopluis. Je herkent ze niet alleen aan hun kleur, maar ook aan de plant waarop ze zitten en aan kenmerken zoals een waslaag of de lengte van hun poten.

De kleur alleen geeft meestal geen zekerheid. Verschillende soorten kunnen groen zijn, terwijl één soort soms in meerdere kleuren voorkomt. Kijk daarom ook naar de vorm van de luis en de plek op de plant.

Veelvoorkomende bladluis soorten op een rij

Dit overzicht helpt je om de bladluizen op je planten in te delen. De genoemde kleuren en planten zijn herkenningspunten, geen sluitend bewijs voor de soort.

Soort Uiterlijk Vaak te vinden op
Zwarte bonenluis Donkergroen tot zwart Tuinbonen en andere planten
Groene perzikluis Vaak groen, soms geelachtig of roze Perzik en allerlei groenten
Melige koolluis Groen, met een grijswitte waslaag Koolgewassen
Katoenluis Geelgroen tot donkergroen Komkommer en andere gewassen
Aardappeltopluis Groen of roze, met een langwerpig lichaam Aardappel en tomaat
Boterbloemluis Meestal groen en glanzend Verschillende groente- en sierplanten
Rozenluis Groen of roze, vaak op jonge scheuten Rozen
Beukenbladluis Bedekt met witte, wollige wasdraden Beuk

Zwarte bonenluis en andere donkere bladluizen

De zwarte bonenluis (Aphis fabae) valt op door haar donkere kleur. Op tuinbonen zitten deze luizen vaak dicht bij elkaar op jonge toppen en stengels. Een aangetaste top kan daardoor bijna zwart lijken.

Ondanks de naam leeft de zwarte bonenluis niet alleen op bonen. Ook op andere planten kun je donkere kolonies aantreffen. Omgekeerd is niet elke zwarte bladluis een bonenluis. De combinatie van kleur en voedselplant helpt je verder, maar voor een exacte herkenning zijn meer uiterlijke kenmerken nodig.

Donkergekleurde bladluizen kunnen ook bruin of bijna zwart ogen. Bekijk ze van dichtbij: een glanzend of juist dof lichaam en de vorm van de luizen geven extra aanwijzingen.

Soorten op kool, komkommer en aardappel

Op kool valt vooral de melige koolluis (Brevicoryne brassicae) op. Deze bladluis heeft een grijswitte waslaag die de kolonie een poederachtig uiterlijk geeft. Je kunt haar onder meer op de bladeren en tussen de groeiende delen van koolgewassen vinden. De waslaag maakt haar uiterlijk anders dan dat van veel glad ogende groene bladluizen.

De katoenluis (Aphis gossypii) komt op verschillende planten voor, waaronder komkommer. Ze kan licht of donker gekleurd zijn. Vooral op jonge groei en onder bladeren zijn kolonies te vinden. Omdat de kleur varieert, is katoenluis zonder nader onderzoek lastig te onderscheiden van andere kleine bladluizen.

De aardappeltopluis (Macrosiphum euphorbiae) heeft een relatief langwerpig lichaam en lange poten en antennes. Ze kan groen of roze zijn en leeft niet uitsluitend op aardappel. Ook op tomaat en andere planten kan ze voorkomen.

Bladluizen die op veel verschillende planten leven

De groene perzikluis (Myzus persicae) heeft haar naam aan perzik te danken, maar kan op veel meer planten leven. In de tuin of kas kun je haar ook op groenten aantreffen. De dieren zijn vaak groen, maar kunnen andere tinten hebben. Een groene kolonie op een groenteplant is dus niet automatisch een groene perzikluis.

Ook de boterbloemluis (Aulacorthum solani) gebruikt verschillende voedselplanten. Ze is meestal groen en glanzend. Bij deze soort kun je rond de basis van de buisjes op het achterlijf donkere vlekjes zien. Zulke kleine kenmerken zijn met een loep beter te bekijken.

Dat een soort op meerdere planten kan leven, maakt herkenning soms lastig. Een plantennaam in de naam van een bladluis vertelt niet altijd het hele verhaal. Gebruik de plant daarom als aanwijzing, samen met het uiterlijk van de luis.

Bladluizen op roos, beuk en oleander

De rozenluis (Macrosiphum rosae) zit vaak op jonge rozenscheuten en bloemknoppen. Ze kan groen of roze zijn en heeft een langwerpig lichaam. Op een roos kun je ook andere bladluissoorten tegenkomen, dus de plant alleen maakt de soort niet zeker.

De beukenbladluis (Phyllaphis fagi) ziet er anders uit door de witte, wollige wasdraden rond haar lichaam. Je vindt haar vooral aan de onderkant van beukenbladeren. Die wollige laag is een bruikbaar herkenningspunt, maar ook andere insecten op planten kunnen een witte waslaag dragen.

Op oleander kun je oleanderluis (Aphis nerii) aantreffen. Deze bladluis is opvallend geel met donkere poten. Ook hier geldt dat niet iedere gele bladluis tot dezelfde soort behoort.

Zo bekijk je welke soort je mogelijk hebt

Begin bij de plant en kijk daarna naar de luizen zelf. Met deze kenmerken kom je vaak tot een bruikbare inschatting:

  • Voedselplant: een grijswitte kolonie op kool past bijvoorbeeld bij melige koolluis.
  • Plek op de plant: kijk onder bladeren en bij jonge scheuten en knoppen.
  • Lichaamsvorm: sommige luizen zijn rond, andere duidelijk langer en slanker.
  • Kleur en laagje: let op een donkere kleur, een poederige waslaag of witte wasdraden.
  • Poten en antennes: met een loep zie je beter of deze kort of juist opvallend lang zijn.

Bladluizen zijn meestal maar enkele millimeters groot. Bij veel soorten staan achter op het lichaam twee kleine buisjes. De vorm en kleur daarvan kunnen helpen bij de herkenning, al zijn ze met het blote oog lastig te beoordelen.

Zie je witte, lege velletjes tussen de luizen? Dat kunnen vervellingshuidjes zijn. Ze wijzen niet op een aparte witte soort: jonge bladluizen laten hun oude huid achter terwijl ze groeien.

Veelgestelde vragen over soorten bladluizen

Zijn vliegende bladluizen een aparte soort?
Nee. Bij veel soorten komen zowel gevleugelde als ongevleugelde volwassen luizen voor. Gevleugelde dieren kunnen naar andere planten vliegen. Vleugels alleen vertellen dus niet welke soort je ziet.

Kun je aan de kleur zien welke bladluis je hebt?
De kleur helpt, maar geeft zelden zekerheid. Meerdere soorten kunnen dezelfde kleur hebben en sommige soorten komen in verschillende kleuren voor. Kijk ook naar de plant, de lichaamsvorm en eventuele waslaag.

Hebben alle bladluissoorten dezelfde voedselplant?
Nee. Sommige soorten hebben een duidelijke voorkeur voor een bepaalde plantengroep. Andere, zoals de groene perzikluis en de boterbloemluis, kunnen op veel verschillende planten leven.

Hoe weet je zeker welke soort het is?
Voor een zekere soortnaam zijn soms kleine kenmerken nodig die je alleen met vergroting goed ziet. Een loep helpt bij een eerste vergelijking, maar bij sterk gelijkende soorten kan herkenning door een deskundige nodig zijn.

Bekijk een kolonie van dichtbij en noteer op welke plant ze zit. Vooral de poederige laag van de melige koolluis, de donkere kolonies van de zwarte bonenluis en de wasdraden van de beukenbladluis geven je een duidelijk aanknopingspunt.