Een nestkast voor de gierzwaluw kiezen en ophangen

gierzwaluw nestkast

Geschreven door

in

Een nestkast voor de gierzwaluw hang je hoog aan een gevel, liefst onder een dakgoot en gericht op het noorden of oosten. Zorg voor een vrije aanvliegroute en schaduw, zodat de vogels gemakkelijk binnen kunnen en de kast niet te warm wordt.

Gierzwaluwen broeden graag in holtes van gebouwen. Doordat bij renovatie en nieuwbouw veel kieren verdwijnen, kan een geschikte nestkast een extra broedplek bieden. Het kan wel even duren voordat de vogels die ontdekken.

Waar hang je een nestkast voor de gierzwaluw op?

Kies een stevige muur op een rustige plek, bij voorkeur dicht bij de dakrand. Gierzwaluwen vliegen rechtstreeks naar de opening en hebben ruimte nodig om weer weg te vliegen. Een plek tussen dichte takken of vlak boven een afdak is daarom niet geschikt.

  • Hoogte: hang de kast bij voorkeur op ongeveer 4 tot 5 meter hoogte of hoger.
  • Windrichting: een noord- of oostgevel is meestal het geschiktst. Daar wordt de kast minder heet door de zon.
  • Beschutting: onder een dakgoot hangt de kast uit de felle zon en grotendeels uit de regen.
  • Aanvliegroute: laat de ruimte voor en onder de opening vrij van takken, kabels en andere obstakels.
  • Bevestiging: maak de kast stevig vast aan de gevel. Ze mag niet schommelen of loskomen bij wind.

Een zuid- of westgevel zonder goede schaduw is geen goede keuze: op warme dagen kan het in de nestkast te heet worden. Een dak van zink maakt een kast niet vanzelf koel. Ook dan blijft een beschutte plek belangrijk.

Hoe ziet een geschikte gierzwaluwkast eruit?

Een gierzwaluwkast is meestal breed en laag, met een kleine, horizontale invliegopening. De vogels broeden graag in een donkere, beschutte ruimte. Een zitstokje onder de opening is niet nodig.

Kies een kast van onbehandeld hout of houtbeton die tegen regen kan en goed sluit. De binnenkant mag ruw zijn, zodat de vogels houvast hebben. Een gladde kunststof binnenwand is minder geschikt. Een stevige kast die jarenlang kan blijven hangen, is praktischer dan een dunne kast die snel vervangen moet worden.

Sommige modellen hebben een ondiepe nestkom. Die helpt voorkomen dat eieren wegrollen, maar de vogels maken ook zelf een nestje. Vul de kast niet met stro of ander los nestmateriaal.

Zelf een gierzwaluw nestkast maken

Ben je handig, dan kun je met onbehandelde houten planken een eenvoudige kast bouwen. Gebruik als richtlijn een binnenruimte van ongeveer 30 centimeter breed, 15 centimeter diep en 15 centimeter hoog. De precieze maten mogen verschillen, zolang de vogels voldoende ruimte hebben en de kast donker en beschut blijft.

Maak in de voorwand een horizontale, ovale opening van ongeveer 6,5 centimeter breed en 3,2 centimeter hoog. Plaats die laag in de wand en niet recht voor de nestkom, zodat het nest beschut ligt. Werk scherpe randen weg en zorg dat er geen uitstekende schroeven aan de binnenkant zitten.

Maak het dak waterdicht en laat het iets oversteken. Een afsluitbaar inspectieluik kan handig zijn voor onderhoud, maar open de kast niet wanneer er vogels in broeden. Bevestig de zelfgemaakte kast stevig en werk op hoogte alleen als dat veilig kan.

Wanneer en hoeveel nestkasten ophangen?

Hang de kast liefst in het najaar of de winter op. Dan is alles klaar wanneer de gierzwaluwen vanaf het voorjaar terugkeren. Ook op een ander moment kan een lege kast worden geplaatst, zolang je geen bestaande nesten of broedende vogels verstoort.

Gierzwaluwen broeden graag bij soortgenoten. Heb je genoeg ruimte op een geschikte gevel, dan kun je meerdere nestkasten of een kast met meerdere afzonderlijke nestvakken ophangen. Voor neststenen adviseert Vogelbescherming Nederland een onderlinge afstand van minstens 50 centimeter.

Een kast ophangen is geen garantie op bewoners. Gierzwaluwen keren vaak terug naar een vertrouwde nestplaats en kunnen tijd nodig hebben om een nieuwe plek te vinden. Laat een lege kast daarom gerust meerdere seizoenen hangen.

Veelgestelde vragen over de gierzwaluw nestkast

Waarom komen er geen gierzwaluwen in mijn nestkast?
De kast kan nog onontdekt zijn, maar de plek kan ook minder geschikt zijn. Kijk vanaf de grond of takken de aanvliegroute blokkeren en of de kast langdurig in de zon hangt. Is de plek goed, geef de vogels dan tijd om de kast te vinden.

Moet je de nestkast schoonmaken?
Een gierzwaluwkast hoeft meestal niet jaarlijks te worden schoongemaakt. De vogels zijn trouw aan hun nestplek en kunnen hetzelfde nest opnieuw gebruiken. Laat de kast tijdens het broeden dicht en verstoor ook andere bewoners niet.

Wat als er andere vogels in de kast nestelen?
Ook huismussen of koolmezen kunnen een gierzwaluwkast gebruiken. Laat een bezet nest met rust. Een extra kast op een geschikte plek geeft gierzwaluwen daarna nog een kans.

Zie je in het voorjaar donkere vogels met lange, sikkelvormige vleugels rond de gevel scheren, bekijk de kast dan rustig vanop afstand. Zo kun je invliegende gierzwaluwen opmerken zonder hun nestplek te verstoren.