Kippen zijn sociale vogels die graag samen scharrelen, stofbaden nemen en naar voedsel zoeken. Er zijn veel verschillende rassen: sommige staan bekend om hun eieren, andere om hun opvallende uiterlijk of rustige karakter. Welke kip bij je past, hangt onder meer af van de beschikbare ruimte en wat je van de dieren verwacht.
Een hen kan eieren leggen zonder haan. Wil je kuikens, dan zijn bevruchte eieren nodig en komt er extra zorg bij kijken.
Welke soorten kippen zijn er?
Je kunt kippen op verschillende manieren indelen. Een legkip wordt vooral gehouden voor haar eieren. Een sierkip kies je eerder vanwege haar uiterlijk, al kan ook zij eieren leggen. Daarnaast bestaan er rassen die oorspronkelijk zowel voor eieren als voor vlees werden gehouden.
Groothoenders zijn de grotere varianten. Krielkippen zijn kleiner en van verschillende grote rassen bestaat ook een krielvariant. Klein betekent niet automatisch dat een kip weinig bewegingsruimte nodig heeft: ook krielen willen scharrelen, rennen en hun vleugels uitslaan.
Dit zijn enkele bekende kippenrassen, met hun typische eigenschappen:
- Brahma: een groot, rustig ras met veren op de poten. Brahma’s worden vaak gemakkelijk tam, maar hebben door hun formaat een ruim verblijf nodig.
- Barnevelder: een actief en vriendelijk ras dat bekendstaat om zijn donkerbruine eieren. Er bestaat ook een krielvariant.
- Zijdehoen: een rustige kip met zachte, pluizige veren. Zijdehoenders worden vaak broeds en kunnen niet goed vliegen.
- Leghorn: een actieve legkip die veel eieren kan leggen. Dit ras kan goed vliegen en is meestal minder gemakkelijk tam te maken dan een Brahma.
- Sussex: een ras dat zowel om zijn eieren als om zijn uiterlijk wordt gehouden. De Sussex bestaat in verschillende kleurvarianten.
Het karakter verschilt niet alleen per ras, maar ook per dier. Een jonge kip die rustig aan mensen went, kan vertrouwder worden dan een soortgenoot die weinig contact heeft gehad.
Welke kip past bij jouw tuin?
Begin bij de ruimte en kies daarna pas een ras. Een grote Brahma neemt meer plaats in dan een kriel, terwijl een actieve Leghorn graag beweegt en over een lage afsluiting kan vliegen. Een zijdehoen vliegt niet goed, maar heeft door zijn zachte verenkleed wel baat bij een droge plek.
Wil je vooral eieren, dan ligt een legkip zoals een Leghorn voor de hand. Vind je rustig contact met de dieren belangrijk, dan zijn een Brahma of zijdehoen mogelijke keuzes. Geen enkele kip is vanzelf handtam: vertrouwen groeit door een rustige omgang.
Houd kippen nooit alleen. Ze leven graag in een groep en zoeken elkaars gezelschap op. Denk ook na over de hele levensduur van de dieren, want ze blijven verzorging nodig hebben wanneer ze minder eieren leggen.
Je kunt kippen kopen bij een fokker of een gespecialiseerde winkel. Let bij de keuze op alerte dieren met heldere ogen, een schoon verenkleed en een rustige ademhaling. De prijs verschilt per ras, leeftijd en aanbieder.
Zo gedragen kippen zich in een groep
Een groep kippen heeft een pikorde: een rangorde die mee bepaalt welke dieren als eerste bij voedsel mogen. Een korte ruzie kan daarbij horen. Wordt één kip voortdurend opgejaagd of verwond, dan is dat geen normaal gedrag om te negeren.
Een gezonde kip is doorgaans actief en nieuwsgierig. Ze krabt met haar poten in de grond en pikt naar zaden, insecten en ander voedsel. Kippen nemen ook graag een stofbad. Ze woelen dan in droge, losse grond en schudden hun veren uit.
Nieuwe dieren aan een bestaande groep toevoegen kan onrust geven. Laat de kippen eerst aan elkaar wennen zonder direct contact en geef ze daarna voldoende ruimte om elkaar te ontwijken.
Wat eten kippen?
Een volledig kippenvoer vormt de basis. Voor leggende hennen is legvoer geschikt, omdat het is samengesteld voor dieren die eieren produceren. Daarnaast moet er altijd vers drinkwater beschikbaar zijn.
Kippen pikken graag wat groen, zaden en kleine beestjes tijdens het scharrelen. Je kunt ook kleine hoeveelheden geschikte groenterestjes geven, zoals sla of wortel. Zulke extraatjes vervangen het gewone voer niet.
Geef geen beschimmeld voedsel, chocolade, avocado of rauwe bonen. Erg zout of sterk gekruid eten is evenmin geschikt. Haal voedselresten weg voordat ze bederven of ongedierte aantrekken.
Leggende hennen hebben calcium nodig voor de eischaal. Een apart bakje met schelpengrit biedt een aanvullende calciumbron. Scherp maagkiezel helpt bij het vermalen van voedsel in de spiermaag; dat is iets anders dan schelpengrit.
Eieren en kuikens: het verschil tussen leggen en broeden
Een hen legt ook zonder haan eieren. Die eieren zijn niet bevrucht en kunnen dus niet uitgroeien tot kuikens. Ook met een haan in de groep is niet ieder ei automatisch bevrucht.
Hoeveel eieren een hen legt, verschilt per ras en per dier. Ook leeftijd, voeding en de tijd van het jaar spelen mee. Een Leghorn staat bekend als een goede legster, terwijl bij een sierkip de nadruk vaak minder op de leg ligt.
Een broedse hen blijft langere tijd op het nest zitten. Bij bevruchte eieren duurt het uitbroeden ongeveer drie weken. Niet elk ei komt uit en jonge kuikens hebben extra warmte en zorg nodig. Wie kuikens wil, moet ook plaats en een oplossing hebben voor eventuele hanen.
Leeftijd en gezondheid van kippen
Hoe oud een kip wordt, verschilt sterk per ras en individu. Als richtlijn kan een zijdehoen ongeveer 6 tot 8 jaar oud worden. Een Brahma kan ongeveer 10 tot 15 jaar oud worden, al haalt niet ieder dier die leeftijd.
Let op veranderingen in gedrag. Een kip die zich afzondert, bol zit, slecht eet of moeilijk ademt, kan ziek zijn. Ook een plotselinge verandering in de mest of zichtbare verwondingen zijn redenen om actie te ondernemen. Een dierenarts met kennis van pluimvee kan beoordelen wat er aan de hand is.
Minder eieren leggen is niet altijd een teken van ziekte. Een hen kan bijvoorbeeld minder leggen tijdens de rui, wanneer ze oude veren verliest en nieuwe veren krijgt.
Veelgestelde vragen over kippen
Waar komen kippen vandaan?
De huiskip stamt af van wilde kamhoenders uit Azië, vooral van het rode kamhoen. Door het fokken zijn in de loop van de tijd veel verschillende rassen ontstaan.
Kunnen er twee kuikens uit één ei komen?
Een ei met twee dooiers kan in uitzonderlijke gevallen twee embryo’s bevatten. De kans dat daar twee gezonde kuikens uitkomen is zeer klein, omdat er in het ei weinig ruimte is voor beide dieren.
Hoe slim zijn kippen?
Kippen kunnen leren, soortgenoten herkennen en verbanden leggen. Hun intelligentie is niet zinvol uit te drukken als een menselijk IQ: zo’n test is niet voor kippen gemaakt.
Heb je een haan nodig voor verse eieren?
Nee. Hennen leggen ook zonder haan. Een haan is alleen nodig als je bevruchte eieren en mogelijk kuikens wilt.
Kies een ras dat past bij de ruimte in je tuin en bij wat je van de dieren verwacht. Zo krijgen de kippen de kans om samen te scharrelen en hun eigen gedrag te laten zien.
